Konu: Çavdarhisar

Aizanoi (Çavdarhisar) Frigya Bölgesi'nde bulunan Aizanoi, Zeus Tapınağı ile ünlüdür. Aizanoi antik kenti Kütahya-Afyon ana yolundan 50 km uzaklıktaki Çavdarhisar'da bulunmaktadır. Aizanoi'un tarihi fazla derinlere gitmemektedir. Bir belgeden anladığımız kadarı ile Aizanoi, M.Ö. 184 yılında II. Eumenes tarafından Bithynia Kralı I. Prusias'tan alınarak Bergama krallığına bağlanmıştır. Bergama krallığının M.Ö. 133'te topraklarını Roma'ya bağışlamasıyla da şehrin Roma'ya bağlandığı görülür. Roma döneminde kent bilhassa 2. yüzyılda çok parlak dönem geçirmişti. Hristiyanlık döneminde piskoposluk merkezi olan kentte ünlü tapınak da kiliseye çevrilmiştir.

Şimdi önce Zeus Tapınağı'ndan başlayarak şehri tanımaya başlayalım. Zeus Tapınağı eski günlerde olduğu gibi görkemli bir şekilde durmaktadır. 27 basamakla çıkılan bir propylon ile kutsal alana girilir. Propylon ekseni üzerinde sunak bulunur. Bu kutsal alanın ortasında bulunan tapınak birçok basamakla çıkılan 2.8 m. yükseklikte ve 35x53 m ölçülerindeki bir platform üzerinde durmaktadır. Tapınağın kısa tarafında 8, uzun tarafında 15 sütun bulunmaktadır. Bu sütunların dıştaki olanları ton tarzında içtekiler ise kompozit düzendedir. Hellenistik plan gösteren tapınak duvarlarındaki yazıtlardan tapınağın Hadrianus döneminde (M.S. 117-138) Zeus adına yapıldığı anlaşılmaktadır. Tapmağın tonozlu alt yapısında bulunan terrakotta Rybele heykelciklerinden dolayı tapmağın, Anadolu'nun ana tanrıçası Rybele için yapıldığı kabul edilmektedir. Duvardaki yazıttan anlaşıldığına göre burada Zeus ve Rybele'ye bir arada tapınıldığı öğrenilmektedir. Bugün tapınağın önünde duran akroterin Kybele'yi tasvir ettiği kabul edilir. Burada Rybele ile özdeşleşen ana tanrıça Meter Steunene'ye ayrılan kutsal alan 2 km güneybatıdaki Kocasu kaynağındaki kayalıklardadır.

Tapınak içinde büyük bir Zeus heykelinin olduğu Aizanoi paralarından anlıyoruz. Bu heykelde Zeus'un bir elinde mızrak diğer elinde kartal tuttuğu anlaşılmaktadır. Zeus Tapmağı'nın önünde büyük bir alanı kaplayan agora bulunur. Agoranın içinde bir de kahramanlara ait Heroon vardır. Bu agoranın güneyinde buna bitişik olarak dor düzeninde başka bir agora bulunur. Çayın iki yanına yayılan şehiri birleştiren Kocasu Çayı'nm üzerinde birçok köprü bulunmaktadır. Aizanoi kenti Çavdarhisar deresinin iki yakasına yayılmıştır. İki yakayı birçok köprü birbirine bağlar. Bu köprülerden ikisi günümüze sağlam bir biçimde gelebilmiştir. Çayın taşmasını önlemek içinde Roma Çağı'nda çay kenarında bugünde kullanılabilen rıhtım yapılmıştır. Çayın öbür yakasında, agoranın karşısında dor düzeninde Macellum denilen gıda ve et pazarı bulunur. Bu alanın içinde 16 sütunlu yuvarlak bir yapı bulunur. İmparator Diocletianus'un M.S. 302 yılında, tarım ürünlerinin Meter Steunene'ye ait olduğu tavan fiyatlarını bildiren emirlerini yansıtan kitabe bulunmaktadır.

Zeus Tapınağı'nın kuzeyinde spor okulu olan gymnasion ile buna bitişik olarak beden hareketlerinin yapıldığı portikolarla çevrili palaestrası bulunur. Bu gymnasiona bitişik hamam kalıntıları görülür. Stadion ile tapmak arasında bulunan hamamdan başka M.S. 3. yüzyılın ikinci yarısında ikinci bir büyük hamam daha inşa edilmiştir. Hamamın bölümlerinden birinin tabanının ortasında Satyr ve Menad'ın betimlendiği bir mozaik bulunmaktadır. Aizanoi'un U şeklinde bir stadyumu bulunur. Bu stadyumun kuzey ucuna da tiyatro eklenmiştir. Tiyatronun sahnesi stadyumun kuzeyini oluşturmaktadır. Burası eskiden zengin bezemeler ile kaplı imiş. Kentte 450 m uzunluğunda sütunlu bir yol bulunmaktadır. Bu yolun güneybatısında da kent kapısı bulunur. Antik yolun bir bölümü bugün bahçeler içinde takip edilebilmektedir. Stadion ve tiyatro da İmparator Hadrianus (M.S. 117-138) dönemine aittir. Kentin nekropolünde Frigia Bölgesi'ne ve Aizanoi'a has kapı tipi mezar stelleri görülür.

Kütahya'ya gittim.Sakin bir şehir ve insanı da gerçekten çok iyi.İstanbul gibi metropollerden sıkılanlar için küçük binaları ve sıcakkanlı insanları ile mutlaka gezilmesi gereken bir yer.