Konya

**Yönetici** · 16-01-2010, 03:57 PM

Konya İç Anadolu Bölgesi'nde geniş toprakları olan Konya, eski bir höyük olan Alâeddin tepesinde kurulmuştur. Buradaki buluntular da M.Ö. 2000 yıllarına kadar inmektedir. Konya Selçuk eserleri ve Mevlâna türbesiyle ünlüdür. Ayrıca Çatalhöyük'te M.Ö. 6000'e inen Neolitik yerleşmenin bulunduğu bölgede Canhasan, Karahöyük Bıeyşehir Eflatunpınar ve Fasıllar gibi Hitit Dönem'i eserlerini veren yerler de vardır. Frig Dönemi'ni de yaşayan bölge M.Ö. 546'da Perslerin, M.Ö. 334'ten sonra İskender'in M.Ö. 133'ten sonra ise Roma'nın Kilikia Eyaletine bağlanmıştır. M.Ö. 40 yılında da Amyntas'ın kurduğu devletin başkenti olmuştur. Roma imparatoru Claudius Konya'ya kendi adını vererek Claudiconum denmiştir. 395'te Bizans'ın egemenliğinde gördüğümüz Konya daha sonra Emevi ve Abbasilerin arasında el değiştirmiş, 1097'de Anadolu Selçuklu Devleti'nin başkenti olmuştur.

Selçuklular döneminde I. Mesud ve II. Kılıçarslan zamanında Konya'nın birçok medrese, cami ve köşklerle donatıldığı, Sultan Alâeddin Keykubad zamanında da ilim ve sanat merkezi olduğu görülmektedir. 1243'ten sonra bütün Anadolu gibi Konya da Moğol istilâsına maruz kalmış, 1308 tarihinde Anadolu Selçuklu Devleti tarih sahnesinden tamamen çekilmiştir. Anadolu Selçuklu Devleti'nin dağılışı sırasında, Ermenek ve çevresinde kurulan Karamanoğulları Beyliği birçok defalar Konya'yı zaptetmiş, ancak 1327'den itibaren buraya hakim olabilmiştir. 1299'da Anadolu'da Osmanlılarla Karamanoğulları'nın kaçınılmaz çatışması başlamış ve birçok kez karşı karşıya geldikten sonra Osmanlılar 1467'de Konya'yı zaptederek kendilerine bağlamışlardır.

Selçukluların başkenti olan Konya'da bu nedenle birçok Selçuklu eseri bulunmaktadır. Bunların başında Sultan I. Alâeddin Keykubad'ın 1221 tarihinde tamamlattırdığı Alâeddin Camii gelmektedir. Alâeddin Tepesi üzerine kurulan caminin minberi Selçuklu ağaç işçiliğinin en güzel örneklerindendir. Sultan II. Kılıçarslan'ın yaptırdığı türbede sekiz Selçuklu sultanı yatmaktadır. Burada yine aynı sultanın yaptırdığı ve Alâeddin Keykubad'ın onarttığı köşkün kalıntıları da bulunmaktadır. 1201 tarihli Iplikçi Camisi, 1258 - 1283 yılları arasında Selçuklu vezirlerinden Sahip Ata Fahreddin Ali tarafından yaptırılan Sahip Ata Külliyesi bahsedilmeye değerdir. Bu külliyenin taş işçiliğinin en güzel örneklerinden birisi olan medrese kapısı ve mescidin çinilerle süslü mihrabı da görülmeye değer eserler arasındadır.

1274 tarihli Sadreddin Konevi Camisi, Konya'daki birçok tarihî camiden birisidir. Alâeddin Tepesi üzerindeki Alâeddin Köşkü kalıntıları karşısında bulunan Karatay Medresesi II. Izzeddin Keykavus döneminde, Emir Celâleddin Karatay tarafından yaptırlmış olup 1252 tarihlidir. Mermer taç kapısı, içindeki kubbe ve kubbeye geçiş bölümlerindeki çini bezeme dikkat çekicidir. Beyşehir Gölü kenarındaki Kubadabad Sarayı'nda yapılan kazılarda Selçuklu çini sanatının en güzel örnekleri ele geçmiştir. Konya'da dikkati çeken diğer bir eser de İnce Minareli Medrese'dir. II. Izzeddin Keykavus döneminde Sahip Ata Fahreddin Ali tarafından 1264 yılında hadis okutmak maksadıyla Mimar Ameli Kölük bin Abdullah'a yaptırılmıştır. Taç kapısındaki yazı şeridi cepheyi süsleyen unsur olmuştur. 1242 tarihli Sırçalı Medrese'de de mezar anıtları görülebilir. Karamanoğulları döneminden kalma 1421 tarihli Hasbey ve 1424 tarihli Nasuhbey Darülhuffazı Konya'daki iki ilginç yapıdır. Konya'da bulunan birçok Selçuklu Devri türbesinden en önemlisi Mevlâna Türbesi'dir. Mevlâna'nın babası Bahaeddin Veled, sağlığında şehrin dışında bulunan Alâeddin Keykubad'ın gül bahçesinin olduğu yere gömülmesini vasiyet etmiş ve oraya gömülmüştür. Mevlâna da ölünce onun yanına gömülmüş, üzerine Sultan Veledin himmetiyle 1273 yılında bir kubbe inşa edilmiştir. Yüzyıllar boyunca Mevlâna'nın torunu Ulu Arif Çelebi'nin kurduğu Mevlevîlik burada bir dergâh olmuştur. Türbenin bugünkü yeşil kubbesi (Kubbe-i Hadra) Karamanoğlu Ali Bey döneminde 1397'de Bedreddin Tebrizi, iç dekoru da Selim oğlu Vahit tarafından yapılmıştır. Yeşil külahın dıştan 16 dilimli bir görünümü vardır. Külahla silindir gövdenin birleştiği yerde Ayet-ül Kürsi yazılıdır. Kubbenin altında Mevlâna, babası ve Sultan Veled yatmaktadır. Burada Konevi'nin yapmış olduğu sanduka Selçuklu ağaç işçiliğinin bir harikasıdır. Bu sanduka aslında Mevlâna için yapılmış, sonra babasının üzerine konmuştur. Mevlâna Türbesi'nin içinde daha birçok ulemanın çini sandukaları bulunmaktadır.

1926 yılında müze olarak açılan Mevlâna Türbesi'nde Mevlevi giysileri, müzik aletleri, el yazması kitaplar, halılar ve kumaşlar sergilenmektedir. Mevlâna Türbesi yanındaki Selimiye Camisi, 1565 tarihli olup, Klasik Dönem Osmanlı mimarisinin en önemli yapıtıdır. Konya Arkeoloji Müzesi'nde, Beyşehir'in Yunuslar Köyü'nde bulunan Sidamara tipi lahitler dikkat çekicidir. Ayrıca Etnografya Müzesi Konya'da görülmesi gerekli diğer bir müzedir. Selçukluların ticaret yollarında hem yolların güvenliğini sağlayan hem de kervanların dinlenmesi için yapılan kervansaraylar vardır. Konya - Beyşehir yolunda, 1200 yıllarında vezir Şemseddin Altım Aba'nın yaptırdığı Altun Aba Hanı, I. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde (1204 - 1210) yapılan Kuruçeşme Hanı, 44. km'de Kızılviran Hanı, Konya - Ankara asfaltı üzerinde 1248 tarihli Selçuklu emiri Esedüddin Ruzbe'nin yaptırdığı Horozlu Han, Konya - Aksaray yolunun 25. km.'sinde l.Alâeddin Keykubad döneminde (1235 - 1237) yapılan Zazadin Han, 1223 tarihli Raziye Hatun'un yaptırdığı Kadınhan dakı KadınHan gibi hanlar sayılabilir. Konya'nın ilçeleri de tarihi zenginliklerle doludur. Beyşehir'de ahşap camilerin tipik örneği olan 1297 tarihli Eşrefoğlu Camisi bulunur. Beyşehir'den 20 km. uzaklıkta bir Hitit anıtı olan Eflatunpmar ve Fasıllar Anıtı, Ereğli ilçesinde Geç Hitit Dönem'ine ait İvriz kaya kabartması, Karaman'da Nefise Sultan Külliyesi ve İbrahim Bey Külliyesi gibi eserler görülmeye değer eserler arasındadır.